شيعه و رهبري دنياي جديد اسلام (دکتر أسامه
أبو نحل )
در حالي که جهان اسلامي در بخش اهل سنت آن به
واقعيات موجود جهان نگريسته و تفاوت ميزانها و معيارهاي قوا را بعنوان توجيهي براي
رفتار خود و شکست سياسي و دنباله روي اقتصادي و عقب ماندگي علمي و پژوهشي و آکادميک
و تبديل شدن به کانون مصرف گرايي براي جهان غرب مطرح مي کنند و تمام توانايي هاي آن
در تقليد از جهان غرب و تنها فسق و فجور آن،نهفته است و در تاسيس تعداد بيشتري از ماهواره
هاي فساد انگيز و تمرکز بر توليد فيلمها و سريالهاي مستهجن و پرده در و انجام مصاحبه
هاي بسيار با رجال دين در اين شبکه ها و ايجاد و برجسته کردن اختلافات در مسائل فقهي
که با عث شده بسياري در بر حق بودن يا نبودن عقايد و طوايف فکري مختلف دچار حيراني
و شک شوند و فتاوايي درباره مسائل پيش پا افتاده صادر شود و بينندگان تحت تاثير دعواهاي
علماء اعتقاد خود را ببازند .
"شيعه
و زعامت دنياي جديد اسلام " يک نامگذاري ادبي يا مبالغه آميز نيست و شکل و سياق
رويدادها درستي آنرا براي ما تبيين خواهد کرد و البته با اين سخنان قصد ايجاد خدشه
و بحران در جهان اهل سنت ندارم و به کاستن از ارزش آن جسارت نمي کنم و نيز قصد هم ندارم
که براي شيعيان بيش از آنچه که مستحق هستند ثقل و ارزشي قائل شوم و نيز قصد تفرقه افکني
بين اين دو رکن جهان اسلام را هم ندارم . ولي سخنم از هيچ و پوچ برنمي خيزد بلکه اطلاعاتي
که در دست است اثبات کننده آنست و جاي پنهانکاري و لاپوشاني نيست که اگر چنين کنيم
سر بزير برف فرو برده ايم .
جهان اهل سنت از زمان سقوط دولت عثماني در سال
1924 م ارزش سياسي تاثيرگذار خود حتي تاريخش را از دست داد. و ما شاهد ظهور سران بزرگ
اهل سنت جز دو شخصيت در قرن 20 چون جمال عبدالناصر
و صدام حسين (حال چه ما با روش حکومتي آنان موافق باشيم و چه مخالف) نبوديم. اين دو
نفر قوي ترين شخصيتهايي بودند که در ميان شخصيتهاي اهل سنت ظهور کردند و مردم به دلايل
مختلف آنان را پيشواي خود گرفتند و گرچه که در جامه عمل پوشاندن به طرحهاي واقعي موفق
نبودند ولي تاريخ آنان و قدرت شخصيتي و غرور عربي آنها در آن نسل تاثير بسزا گذاشت
و عواطف آنانرا برانگيخت و با مرگ آنان اهل سنت رهبران کاريزماتيک خود را که مردم گرد
آنان حلقه زده بودند از دست دادند
.
اما شيعه چه سرنوشتي داشته و چگونه گامهاي کوشاي
خود را براي رهبري جهان اسلام يکي پس از ديگري برداشته است ؟ در آغاز بايد اشاره کنيم
که اين اولين باري نيست که شيعه رهبري بر جهان اسلام را تجربه مي کند چرا که در زمان
دولت فاطمي نيز شيعيان فاطمي توانستند بر مصر حاکم شده و پس از آن با گسترش سيطره خود
به سمت بغداد پايتخت اهل سنت، بر جهان اسلام حاکم شوند .
پس از آن نيز صفويان شيعي در ايران توانستند
پيش از آنکه عثماني ها بتوانند بغداد را از فاطميان بازپس گيرند ،بر بغداد حاکم شوند
. اما پس از آن تاريخ شيعيان مدت طولاني در لابلاي صفحات تاريخ گم بود تا آنکه در ميان
درگيري هاي داخلي لبنان حزب شيعي "امل" لبنان پديدار شد که عضوي از ائتلاف
اسلامي شيعي سني بعلاوه دروزي ها و فلسطينيان ساکن لبنان بود و اعضاي آن در برابر اهل
سنت و بخصوص ماروني ها صف کشيدند .
پس از يورش نيروهاي اسرائيلي به لبنان در سال
1982 م و اخراج کامل سازمان آزاديبخش فلسطين از لبنان برخي از عناصر شيعي از حزب امل
جدا شده و حزبي با رنگ و بوي ديني تشکيل دادند که به نحوي با ايران در ارتباط بود و
"حزب الله" ناميده شد که مهمترين رهبران آن "سيد راغب حرب" و "سيد
عباس موسوي" بودند که اسرائيل آنان را در سال 1992 ترور کرد و اکنون سيد حسن نصرالله
رهبر آنست .
اين حزب با مقاومت در برابر اسرائيل در بيش
از نيمي از مساحت لبنان عقايد خود را گسترد و بخصوص با عمليات اواخر سال 1982 بر ضد نيروهاي دريايي امريکا سريعا به شهرت رسيد
و سپس عمليات خود بخصوص از نوع شهادت طلبانه را در جنوب لبنان بر ضد اسرائيل افزايش
داد و خساراتي سنگين به اين رژيم وارد کرد که افکار عمومي اسرائيل را با چالش مواجه
نمود تا آنجا که نيروهاي اسرائيلي بدون آنکه
بتوانند با دولت لبنان به صلح برسند به عقب نشيني از لبنان پناه بردند .
در تاريخ درگيري عربي - اسرائيلي اين اولين
باري بود که اسرائيل مجبور شد بدون دريافت حتي کوچکترين امتياز متقابل ،تن به اعطاي
امتياز به طرف لبناني دهد که اين امر باعث شد سهام حزب الله در ميان افکار مسلمانان
جهان از همه فرقه ها و طوايف افزايش يابد ونه تنها برغرور و افتخار به اين حزب و رهبر آن جداي از تمام
اختلافات ديني و عقيدتي افزوده شود . دليلش ناشي از آن بود که خود چنين حزبي قوي و
رهبري کاريزما ندارند که پيش از جلب نظر برادران عرب خود ،اعجاب دشمنان را برانگيخته
باشد تاحدي که اين دشمنان مطمئن بودند که وي در سخنان و تهديدات خود صادق است و اگر
حرفي بزند عمل مي کند و همچون ديگر سران عرب نيست که خوب و خوشايند حرف بزند و ناموزون
عمل کند .
اين حزب و رهبر آن توانستند در اواخر سال 2000
م طي يک هفته چند نظامي اسرائيلي و يک فرمانده ارشد ارتش اسرائيل را در عملياتي اسير
کنند که اين شاهکاري بزرگ بود و با عث شد شمار بسياري از اسراي فلسطيني و لبناني آزاد
شوند و پس از آن نيز اوج شاهکار اين حزب آن بود که در برابر اسرائيل که قصد داشت به
بهانه اسارت 2 نظامي اسرائيلي ،در جنگ 2006 اين حزب را از ريشه بکند ، پيروز شود .
اما نتيجه چه بود جز افزايش محبوبيت حزب الله
و رهبر آن در تمام جهان اسلام ،چه سني و چه شيعه ؟ همانگونه که پيش از اين گفتيم جهان
اسلام پس از آنکه رهبرانشان خود را به آغوش دشمنان افکنده بودند ،و پناهي جز خداوند
نداشت ،تشنه چنين رهبري بود که عزت و غرور از دست رفته آنان در قربانگاه سياست واقعگرايي
که چهره زشت و بوي گند آن خاطر مسلمانان را مي آزرد ، را بازگرداند .
سرانجام درباره آنچه که به اين حزب و رهبر آن
مربوط مي شود بايد گفت که اين مرد از چند ماه پيش سران اسرائيل را تهديد کرده است که
اگر براي آينده لبنان خطري بيافرينند ،مسير جنگ تغيير خواهد کرد و دگرگوني هاي جديدي
در منطقه خاورميانه رخ خواهد داد .
پس از ترور "عماد مغنيه" يکي از فرماندهان
ارشد اين حزب، سيد حسن نصرالله تاکيد کرد که جهان از اکنون مي تواند تاريخ زوال اسرائيل
را بنويسد و شاهد بوديم که سران اسرائيل چگونه اين تهديد را با ترس فراوان جدي گرفته
و دستگاه هاي امنيتي اسرائيل به اعتراف رسانه هاي آنان حالت آماده باش کامل اعلام کرده
و تمام سفارتها و اماکن حضور اسرائيليان در تمام جهان به حالت احتياط درآمده و مرزهاي
شمالي با لبنان و مرزهاي کرانه باختري و نوار غزه و سيناء نيز با حالت فوق العاده مواجه
بوده است و با مراقبت شديد از پروازهاي مسافرتي و سفرهاي درياي حمايت از شهروندان و
افراد سرشناس خود را چندين برابر کرده است .
اکنون مي توان گفت که حزب الله توان و نيرويي
عظيم و جنگ افزارهايي که ما مقدار آنرا نمي دانيم را در اختيار دارد و دستگاه نظامي
اسرائيل در حال حل اين لوگاريتمهاي معماگونه سيد حسن نصرالله است وهرگز نمي تواند مفهوم
اين تهديدات را برآورد و شناسايي کند چرا که منطقي نيست چنين فردي بدون داشتن توان
انجام کاري تهديد به انجام آن کند و بخصوص که اين فرد ميزان تفاوت قدرت بين خود و دشمن
را بداند .
اين امر همانند تهديد سابق اوست ،زماني که در
سخنراني پنجمين بزرگداشت آزادي در 25/5/2005م با خبري غافلگيرکننده که بر پيکر اسرائيلي
ها لرزه انداخت اعلام کرد که حزب الله بيش از 12 هزار موشک دوربرد در اختيار دارد که
مي تواند تمام مناطق اسرائيل را هدف قرار دهد .
اهميت اين خبر غافلگير کننده در ميزان موشکها
نبود بلکه در اين سخن بود که : هيچکس نمي داند محل انباشت اين موشکها کجاست . اين سخن ارتش اسرائيل را بشدت در حيرت فرو برد .اين
مرد به وعده اي که داده بود وفا کرد و مقاديربسيار زيادي از اين موشکها را در زمان
جنگ بسوي مناطق اسرائيل شليک کرد و معضلي به نام فراررا بر رژيم اسراييل تحميل کرد.
اما مأمن ديگر توان شيعه در ايران اسلامي است
که گرچه در جنگ عراق با خسارات سنگيني مواجه شده بود ولي بسرعت توان خود را بازيابي
کرد و در منطقه خليج فارس ثقلي يافت که با ثقل ارتش امريکا در منطقه برابري مي کرد
و پس از اشغال عراق توسط امريکا و اسرائيل و ديگر همپيمانان ،ايران به بازيگري اصلي
در داخل عراق بدل شد ،چه آنکه شيعيان عراق زمام امور را بدست گرفتند و حق حکومت بر
دولت عراق را بدست آوردند و نيروهاي امريکايي ديگر توان انجام هيچ عملياتي را در عراق
نداشتند مگر با توافق طرف ايراني .
سرانجام ايران توانست وارد باشگاه هسته اي جهاني
شود که اين امر تهديدي براي اسرائيل و هراسي براي همسايگان سني ايران بود و گويا ايران
مصصم است که اين مسير را همچنان پيش برد و به پايان رساند ،چرا که چند روز پيش اعلام
کرد که موشک ماهواره اي خود را با موفقيت آزمايش کرده و به عبارت ديگر خواهد توانست
که بزودي ماهواره خود را به فضا بفرستد و از آن استفاده هاي مختلف نمايد و با کشورهاي
پيشرفته مقابله کند. بنابراين کشورهايي که با آن دشمني دارند اکنون حساب ويژه اي برروي
اين فعاليتهاي ايران بازکرده و با چشم باز نگران آن هستند و البته ديده ايم که به تدريج
خود را با ايران سازگار کرده اند .
بقلم : د. أسامه محمد أبو نحل استاد رشته تاريخ
معاصر
ترجمه : د. م. پ /
:جستجو